Terugkijkend op februari in het midden van het eerste kwartaal.

 

Tuinseizoen
Het voorjaar lonkt en de eerste stukken op mijn volkstuin aan de Bosweg in Park Klarenbeek zijn alweer omgespit voor het nieuwe seizoen. Het is een heerlijke manier van ontspannen, even letterlijk het hoofd leegspitten. En het zaaien van de eerste gewassen kan beginnen. Daarna is het bloemenperk bij mijn praktijk aan de beurt; dat moet nog worden ontdaan van de wintersilhouetten. Ook zal ik weer bodemverbeteraar aanbrengen, zodat inmiddels het vierde seizoen in het bloemenperk kan aanvangen.

 

Wat mij opvalt in mijn werk en mij diep raakt, is hoe vaak ik hoor de laatste vijf jaar dat de echte moeilijkheden bij mensen zijn begonnen tijdens of direct na de coronamaatregelen hoe een periode van angst en onzekerheid zoveel blijvende sporen heeft achtergelaten. De commissie die de maatregelen moet evalueren is inmiddels opnieuw van samenstelling veranderd. Bijna zes jaar na dato is er nog niets geëvalueerd, laat staan geïnventariseerd. Tijdens gesprekken hoor ik vaak het woord ‘corona’ als startpunt van de problemen. Of het nu gaat om schoolachterstanden, depressieve gevoelens, scheidingen of familieproblemen. Wat ik tijdens de coronaperiode al zei: de grootste golf ellende moest nog komen. En die spoelt nu daadwerkelijk over ons heen. Toen spraken we over de eerste, tweede en derde golf, maar eigenlijk durf ik te stellen dat er nu een tsunami aan coronagerelateerde problemen ons land overspoelt. Alleen hebben we het er domweg niet over. Zelf ben ik tijdens de coronaperiode blijven werken in mijn praktijk, wat voor velen een geluk was. Het viel mij toen al op dat het ergste nog moest komen en dat de gevolgen van de maatregelen een zeer grote maatschappelijke impact zouden gaan hebben.

In mijn blogs uit die tijd schreef ik er al over. Wat ik altijd probeer, is het midden te zoeken. Persoonlijk vind ik dat iedereen een vrije keuze zou moeten hebben. Wat ik heb gemerkt, is dat het door de massavorming waar Mattias Desmet , in zijn boek ook over schrijft een ingewikkelde tijd is geweest. Veel mensen hebben in die periode druk ervaren en er zijn toen veel stressklachten ontstaan. Angst is simpelweg heel slecht voor ons immuunsysteem, laat staan voor ons stressniveau.

Ik weet nog dat ik in het begin van de coronaperiode een klant had met behoorlijke smetvrees, die onze afspraak moest afzeggen. Ik vroeg haar: “Hoe gaat het?” Ze vertelde dat het niet te doen was. Ze bleef binnenshuis en wanneer haar man hun kind thuisbracht, werd het kind als het ware in een soort sluis in de gang uitgekleed. De kleren gingen direct in de was. Het kind werd al in de gang grondig schoongemaakt en vervolgens ook nog onder de douche gewassen. Ze kon het niet meer volhouden. In het wekelijkse persmoment hoorde je de woorden “blijf thuis” galmen. Verschrikkelijk dat men zo weinig oog had voor de werkelijke gevolgen van ogenschijnlijk simpele woorden als “blijf thuis”.

Een andere klant kreeg in de periode van de mondkapjesplicht opnieuw klachten als gevolg van een jeugdtrauma. Tijdens seksueel misbruik in haar jeugd was zij meerdere malen met een hand de adem ontnomen. Door de verplichting tot het dragen van een mondkapje werden deze traumatische ervaringen opnieuw in volle hevigheid geactiveerd. Ik heb haar geadviseerd zich tot de huisarts te wenden om de mogelijkheden voor een medische uitzondering te bespreken. Daarnaast heb ik haar een pasje toegestuurd waarop stond vermeld dat zij was vrijgesteld. Zelf heb ik vanwege mijn astmaklachten evenmin een mondkapje gedragen. Voor haar heeft dit geholpen: het besef dat zij over een uitzondering beschikte, stelde haar beter in staat haar angst te reguleren.

Het polariserende karakter van de maatregelen heeft ook veel problemen veroorzaakt in de samenleving bij partners, binnen gezinnen en families. Noem het, en ik heb het inmiddels allemaal voorbij horen komen.

In één gezin waren de ouders tegen alle maatregelen, terwijl hun zoon daar juist fel vóór was. Hij was woedend op zijn ouders. Het contact werd verbroken en uiteindelijk nam de jongen contact met mij op. Op mijn uitnodiging zijn later ook zijn ouders aangesloten. In de gesprekken heb ik er vooral op ingezet dat zij weer konden zien wat de ander probeerde te doen. Na verloop van tijd kon ik hen laten inzien dat beide kanten handelden vanuit dezelfde intentie: zorg en bescherming. Hoe lijnrecht hun standpunten ook tegenover elkaar stonden, de onderliggende bedoeling was dezelfde. Door de focus te verleggen naar die wederzijdse zorg ontstond er meer ruimte voor begrip. Daardoor kon de verbroken band uiteindelijk worden hersteld.

Men had het in die tijd vaak over het opzoeken van de dialoog, maar wat de samenleving vooral bereikte, waren monologen. In april 2021 schreef ik mijn laatste blog over het werken in de corona periode. Ik vond het jammer dat veel mensen niet hebben kunnen vasthouden wat zij in die periode hadden geleerd. De coronatijd bood immers ook kansen om stil te staan bij de vraag: wat wil ik nu echt? Ik hoorde regelmatig dat thuiswerken als rustiger werd ervaren en dat het nergens heen kunnen zelfs hielp tegen het FOMO-gevoel. Er viel simpelweg niets meer te missen. Die rust had blijvend verankerd kunnen worden, bijvoorbeeld door serieus aan de slag te gaan met vragen als: Wat heb ik werkelijk nodig in dit leven? Door die gedachten op te schrijven en uit te werken in concrete doelen voor de komende jaren.

Persoonlijk heb ik de tot stilstand gekomen samenleving ook als een soort pas op de plaats ervaren, een moment van bezinning over wat werkelijk belangrijk is in dit leven. Veel mensen gaven aan dat zij het prettig vonden dichter bij hun gezin te zijn.

Toen alles weer openging, leek het alsof men massaal terugkeerde naar het oude tempo en eerdere patronen. De overdenkingen verdwenen naar de achtergrond. Er kwam een scheidingsgolf op gang en veel onderliggend leed werd zichtbaarder. Met name jongeren hebben in deze periode veel geleden. Toch lijkt het onderwerp uit het publieke gesprek te zijn verdwenen. Ik zou graag zien dat er in een evaluatie niet alleen naar cijfers en kosten wordt gekeken, maar ook naar de ervaringen van mensen uit het veld. Wat hebben hulpverleners, docenten en zorgprofessionals daadwerkelijk waargenomen? Naar mijn oordeel zou de parlementaire enquêtecommissie haar onderzoek aanzienlijk moeten verbreden en daarbij niet alleen de directe schade in de samenleving, maar ook de structurele doorwerking daarvan in de komende decennia als gevolg van de getroffen maatregelen in ogenschouw moeten nemen. Dat zou een vollediger beeld geven van wat er is gebeurd. Naast de financiële en organisatorische gevolgen is er iets wezenlijks veranderd in de samenleving. Daarover mag wat mij betreft opener en zorgvuldiger het gesprek worden gevoerd ook wanneer het gaat om moeilijke thema’s waar nog veel vragen over leven. Ik wilde mijn observaties toch maar eens delen in dit blog.