--- title: Terugkijkend op september met de R weer in de maand (re - Bosch Coaching description: September zit er alweer op. Als ik terugkijk op de afgelopen weken, realiseer ik me opnieuw hoe snel de tijd gaat. Een maand waarin ik na mijn zomervakanti --- # Terugkijkend op september met de R weer in de maand (reflectie) Geschreven op 30 september 2026 - - - ***September zit er alweer op***. Als ik terugkijk op de afgelopen weken, realiseer ik me opnieuw hoe snel de tijd gaat. Een maand waarin ik na mijn zomervakantie weer volop aan het werk ben gegaan, maar waarin er tegelijkertijd ook veel ruimte was voor reflectie, nieuwe ideeën en ontwikkeling. ***"De contextueel therapeut taxeert de toestand van een gezin en is benieuwd naar de hulpbronnen van het gezin – de kwaliteit van de onderlinge relaties." Nagy*** ***En ja, de R zit weer in de maand.*** De [**beroemde** **R**](https://historiek.net/weerspreuken-voor-de-maand-september/158508/)van kouder weer, verkoudheid en misschien ook wel van reflectie, van het naar binnen keren in de komende maanden. De natuur doet het tenslotte ook. Langzaam keert alles weer naar binnen. Dat heb ik inmiddels ook gemerkt, ineens slaat de verkoudheid toe terwijl het nog zo warm en zonnig is. Alsof mijn lichaam ook even wil zeggen: rustig aan Mark, de herfst is nog maar net begonnen. De [**muziekzomer**](https://mangelloopandthefourcrazycats.nl/music-band-the-newest-member-of-the-band-tony-smark/) is voorbij en het is echt fijn om weer terug te zijn in **[mijn praktijk](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=25&catid=2&Itemid=169)**na mijn zomervakantie.  Ook in **[mijn blog](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=203&catid=12&Itemid=288)**van augustus merkte ik dat ik geen zin had om *alle foto's* te laten zien, minder bezig was met 'voor straks' en meer [**in het nu**](https://nl.wikipedia.org/wiki/Eckhart_Tolle). Om er opnieuw echt te mogen zijn voor mijn klanten en zoveel verschillende gesprekken te mogen en kunnen voeren. Soms intensief, soms confronterend, maar vooral waardevol. Gesprekken waarin ruimte ontstaat voor wat er écht speelt, waarin kwartjes vallen, spijkers op hun kop worden geslagen en soms ineens dat ene stukje duidelijk wordt waar iemand al een tijdje naar op zoek was. Dat blijft bijzonder aan mijn werk. Geen gesprek is hetzelfde, geen mens is hetzelfde en toch zie ik steeds weer hoe belangrijk het kan zijn om even stil te staan, te luisteren en samen te onderzoeken wat er werkelijk speelt.  ***Een nieuwe levensfase*** Ik ben geboren in 1963 en inmiddels 63 lentes jong. Mijn zogenaamde [**Beddian jaar**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=205:terugkijkend-op-augustus-en-de-focus-op-september&catid=12:blog&Itemid=288). Een leeftijd waarop je misschien zou kunnen denken dat veel inmiddels wel vastligt, maar ik merk juist het tegenovergestelde. Er ontstaat ruimte.  Mijn leraar vroeger op lagere school zei schertsend: “Als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje.” Hoezo, zei ik, wie weet word ik wel een gulden. Ondanks zijn negatieve manier van kijken naar iemands kunnen, liet ik me nooit echt van de wijs brengen. Ik vond het stukje wat [**Remco Kock**](https://www.gelderlander.nl/dossier/columns-remco-kock~d7e693883-9ed0-4458-9e6c-e4d34c851652/)over me [ schreef heel grappig](https://www.gelderlander.nl/arnhem/ooit-hielp-hij-daklozen-nu-is-mark-psycholoog-relatietherapie-kan-zeker-helpen-om-elkaar-weer-te-zien-horen-en-erkennen~a01d3c52/).  En zo kijk ik nu dan ook een beetje: minder dwingend, minder gedoe, gewoon mezelf zijn. Het maakt niet uit wat een ander van me vindt. Wat vind ik zelf van mezelf en van waar ik nu sta? Als ik dan terugkijk en 63 jaar is al een tijdje, dan zie ik dat ik hard heb gewerkt en alles heb aangegrepen om te ontdekken: wie ben ik, wat kom ik hier doen op aarde en wat past bij me? Jezelf vragen durven stellen waarop je niet zomaar antwoord krijgt. Ik heb twee jonge kinderen die nog een heel leven voor zich hebben. Als ouder kijk je over hun schouder mee en probeer je die kwaliteiten te ontdekken waar ze zich goed bij voelen en daar vervolgens ruimte voor te maken. Maar ook voor jezelf ontstaat er ruimte. Ruimte om opnieuw te kijken naar hoe ik wil werken, creëren en leven. Niet alles hoeft meer zoals het altijd ging. Ik hoef misschien ook niet meer zo nodig te bewijzen wat ik kan. Ik mag meer vertrouwen op wat ik onderweg heb geleerd. En dat is best wel wat in al die jaren. Dat klinkt misschien makkelijk, maar ik merk dat daar voor mij best wel iets in zit. Want ergens blijft die neiging toch aanwezig om jezelf te bewijzen, om te laten zien wat je kunt, om nog iets neer te zetten. Maar misschien hoeft dat allemaal wat minder. Dat betekent ook dat ik in mijn praktijk dingen anders wil gaan doen. Meer durven staan voor wat ik waard ben en daar ook naar handelen. Ideeën die al een tijdje in mijn hoofd zitten, krijgen langzaam vorm. Foto's en woorden vinden elkaar in een te ontwerpen spel. Een expositie in het verschiet inspireert me om mijn foto's daadwerkelijk te laten afdrukken. Ook een [**contextuele**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=21&catid=8&Itemid=160)workshop krijgt steeds meer vorm, vanuit de wens om stellen elkaar opnieuw te laten ontmoeten, juist wanneer dat niet altijd vanzelfsprekend is. De eerste try-out komt steeds dichterbij.           Na al die jaren ga ik eindelijk al mijn mooie natuurfoto’s uitzoeken. Ze komen op mijn website **[Mark Bosch Photo](https://markboschphoto.com)** en zullen met de tijd voor iedereen te bestellen zijn, zodat je ze bijvoorbeeld aan de muur kunt hangen. Natuur aan de muur, dat is toch altijd goed? Natuur doet altijd goed. Dat heb ik inmiddels wel ervaren.  Ik fotografeer alweer ruim 35 jaar in de natuur, misschien zelfs al 40 jaar. Ik begon ooit met een overgenomen automatische revuecamera. Later kocht ik een Minolta, waar ik later mee op pad ging. Zo trok ik jaren eropuit met mijn camara. Inmiddels fotografeer ik met een iPhone 16 en een Sony-camera. Ik probeer nog steeds de natuur op haar mooist vast te leggen, eigenlijk nog altijd met een analoog oog. Daarmee bedoel ik: zo min mogelijk foto’s maken, zo dicht mogelijk bij het onderwerp komen en zo min mogelijk aan de foto knutselen. Gewoon vastleggen zoals de natuur is. Op dit moment wordt er gewerkt aan [**mijn website.**](https://markboschphoto.com) Die begint er al mooi uit te zien. Ook heb ik een paar proefafdrukken laten maken, omdat er een expositie van mijn foto’s op de planning staat. Maar natuurlijk ga ik mijn foto’s ook gebruiken voor het vragenspel dat ik aan het ontwikkelen ben. Daar ben ik op dit moment eveneens druk mee bezig. Vandaag kwamen mijn eerste afdrukken op canvas en aluminium binnen. Ik ben een beetje aan het oriënteren wat mooi zou zijn voor een eventuele expositie van mijn foto’s en spel. Ik ben heel benieuwd naar jullie eerlijke mening! Feedback op mijn foto's zijn welkom. Ook op mijn website komt de fotografie terug. Elk seizoen wordt de foto op **[de homepage gewisseld](https://bosch-coaching.nl/)**. De foto’s zijn in ieder seizoen ongeveer vanaf hetzelfde punt in[**Park Klarenbeek**](https://nl.wikipedia.org/wiki/Park_Klarenbeek) door mijzelf gemaakt. Daar ben ik zo blij mee, nu staat er een herfstfoto.  Daarnaast ontwikkel ik een uniek vragenspel met mijn eigen foto’s. De contextuele vragen maak ik samen met mijn oud-docent van de contextuele opleiding, [**Rikie van Hussel**.](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=128&catid=13&Itemid=1443) Rikie heeft vanuit haar jarenlange verbondenheid met het contextuele gedachtegoed een schat aan mooie en rake contextuele uitspraken verzameld. Haar kennis, ervaring en liefde voor het vak maken een belangrijk onderdeel uit van dit spel. Ik ben dan ook blij dat we dit samen kunnen vormgeven. Ik denk dat haar bijdrage het spel niet alleen inhoudelijk verdiept, maar het ook een extra laag en betekenis meegeeft. De foto’s worden op mooi *A6-papier* gedrukt, met op de achterkant een verrassende en inspirerende vraag. Alles komt samen in een stijlvol vormgegeven doos. Ik ga het spel gebruiken in mijn praktijk en tijdens mijn workshops. En wie weet daar staks buiten. Een eventuele vraag uit het spel: Wat zou jij antwoorden? Het zijn allemaal kleine stappen, maar samen voelen ze als beweging. En zou je interesse hebben in dit spel? En dan aan de andere kant die onzekerheid. Wie zit er eigenlijk op te wachten? En juist dat vind ik fijn bij mezelf. Dat ik mijn eigen zelfkritiek steeds meer durf  aan te horen, maar hem niet gelijk meer ter harte neem. Er ook niet meer op wil bouwen, want dan doe je uiteindelijk niet wat je wel zou moeten doen. Vroeger kon ik mezelf iets afvragen en daar vervolgens een reden in vinden om ervan af te zien. Nu merk ik dat ik het anders doe. Ik werk gestaag door tot het eerste moment. Eerst neerzetten, eerst maken, eerst proberen en dan pas, als het er echt staat, besluit ik of het een ja of een nee is. Dat vind ik eigenlijk wel een mooie ontwikkeling bij mezelf. Niet meer vooraf alles dooddenken, maar eerst ervaren wat het wordt. Misschien is dat ook wel iets wat ouder worden met je doet. Of misschien is het gewoon iets wat ik mezelf langzaam heb aangeleerd.   **De kracht van gesprekken ** Ook in mijn werk was september een maand vol mooie ontmoetingen. Ik zie de worstelingen van mensen in het leven elke dag terug in de gesprekken die ik met ze voer. Soms zijn het hele concrete problemen, maar vaak ligt er veel meer onder en gaat het uiteindelijk over relaties, verwachtingen, patronen, verdriet, verlangen of de vraag hoe je eigenlijk verder wilt. Eén van de vrijdagen in september sloot ik af met drie [**intakegesprekken**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=8&catid=8&Itemid=143) achter elkaar. Drie verschillende verhalen, drie verschillende mensen en drie gesprekken die ieder op hun eigen manier raakten. Alle drie wilden ze graag een vervolggesprek. Dat is natuurlijk fijn om te merken. Maar voor mij zit de waarde niet alleen in het feit dat iemand terug wil komen. Het raakt me vooral wanneer iemand tijdens een gesprek iets ontdekt, wanneer er een inzicht ontstaat of wanneer iemand zichzelf ineens vanuit een ander perspectief kan bekijken. Deze maand waren er ook meerdere [**EMDR-sessies**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=92&catid=8&Itemid=1192). Soms is het indrukwekkend om te zien wat er kan veranderen wanneer iemand ruimte krijgt om met iets aan de slag te gaan wat al langere tijd wordt meegedragen. En dan zijn er de gesprekken waarin niet zozeer één persoon centraal staat, maar waarin familie, relaties en patronen een rol spelen. Zo had ik deze maand verschillende ontroerende [**familiegesprekken**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=16&catid=9&Itemid=155). Juist daar merkte ik opnieuw hoeveel de contextuele benadering kan bieden. Kijken naar mensen in[**relatie**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=10&catid=8&Itemid=145)tot elkaar en in hun eigen context. Naar loyaliteit, verwachtingen, patronen en datgene wat soms al generaties lang wordt doorgegeven. Ook daarin zit voor mij de kern van mijn werk. Niet alleen kijken naar het probleem, maar proberen te begrijpen wat eronder ligt.  **Erkenning** Ook voor mij is het noodzakelijk om erkenning te voelen in mijn werk. In mijn werk ben ik natuurlijk veelal zelf het instrument. Je zult altijd goed afgestemd moeten zijn op jezelf om de ander aan te voelen. Ik doe dat door meditatie, tuinieren, wandelen, de zorg voor mijn kinderen en het gezinsleven te beleven. Het zijn misschien heel gewone dingen, maar juist daarin merk ik dat ik weer dicht bij mezelf kom en blijf. En als je dan [**een review**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=7&catid=2&Itemid=142) krijgt toegestuurd, raakt dat toch iets. Deze maand ontving ik een review die me raakte. Iemand schreef over mijn manier van werken:*“Mark voelt snel aan waar het probleem zit en kan goed tussen de regels door lezen. Ook merkt hij snel op waar meer aandacht aan besteed mag worden.”**** ***En verder: *“Mark is relaxed, open en niet bang om te confronteren waar dat nodig is, zonder aanvallend te zijn.” *Het is fijn om zulke feedback te ontvangen. Niet alleen omdat het prettig is om te horen dat iemand iets aan de gesprekken heeft gehad, maar ook omdat het voelt als erkenning voor het werk dat ik doe. Je kunt zelf natuurlijk voelen dat een gesprek betekenisvol is geweest, maar het blijft bijzonder wanneer iemand dat achteraf ook onder woorden brengt. Misschien omdat je daardoor even van een afstand naar jezelf kijkt en misschien helpt het ook om weer even te zien wat je zelf soms vergeet.  **Terugkijken én vooruitkijken** Aan het einde van augustus schreef ik mijn blog ‘[**Terugkijkend op augustus’.**](https://bosch-coaching.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=205&catid=12&Itemid=288) Tot mijn plezier werd dit blog goed gelezen. Dat stemde me oprecht tevreden. Het is mooi om te merken dat persoonlijke verhalen, gedachten en terugblikken worden gelezen en gewaardeerd. Misschien omdat we allemaal behoefte hebben aan herkenning. Omdat een verhaal van een ander soms iets in jezelf wakker maakt. Maar eerlijk gezegd vraag ik me ook iets af. ***Heeft het zin om iedere maand zo'n terugkijkblog te schrijven?*** Ik schrijf**[deze terugkijkblogs](https://bosch-coaching.nl/blog)** inmiddels alweer een aantal jaar en iedere maand kijk ik terug naar wat er is gebeurd, wat belangrijk was en wat me heeft geraakt. Maar misschien ben ik daarin ook wel wat selectief. Misschien moet ik eens een andere blogs gaan schrijven. Eentje die nog meer over mijn leven gaat. Over mijn gedachten, over mijn beslommeringen, over de dingen waar ik tegenaan loop en waar ik over nadenk. Niet alleen wat ik heb gedaan, maar ook wat het met me doet. Misschien is dat juist wel interessanter. Want misschien wordt het interessanter wanneer je minder hoeft te bewijzen en meer kunt vertrouwen op wat je onderweg hebt geleerd. Dat is misschien wel iets waar ik steeds meer mee bezig ben. Wat wil ik nog? Wat vind ik belangrijk? Waar wil ik mijn tijd aan besteden? En wat mag ik misschien ook gewoon loslaten? Dat zijn vragen waar ik niet direct een antwoord op hoef te hebben. Misschien is het stellen van de vraag soms al genoeg. Het hebben van vragen is eigenlijk al een gezond mechanisme. Het geeft aan dat veel je nog kan verwonderen en dat je niet volgzaam achter jezelf aansjokt. Dat vind ik eigenlijk een mooie gedachte. Dat je jezelf vragen blijft stellen. Niet omdat je alles moet weten, maar juist omdat je niet alles hoeft te weten. **September** September heeft me opnieuw laten zien hoe belangrijk het is om af en toe stil te staan, terug te kijken en te erkennen wat er is geweest, maar vervolgens ook weer vooruit te durven kijken. Naar nieuwe ideeën, naar nieuwe ontmoetingen, naar andere manieren van werken en vooral naar wat er nog mag ontstaan. Misschien wordt mijn volgende blog daarom wel iets anders. Misschien schrijf ik dan wat meer over mijn leven, over de dingen die mij bezighouden, over waar ik tegenaan loop, over wat ik leuk vind, waar ik over twijfel en waar ik misschien nog geen antwoord op heb. We gaan het zien. Ook dat is ontwikkelen.  **Quote voor Oktober:  ** **"De therapeut moet dus op zoek gaan naar hulpbronnen die de cliënt ertoe kunnen brengen zich niet meer te verlaten op destructief gerechtigde aanspraak, maar op zelfvalidatie." Nagy**